Gasprijs in de lift

Zo nu en dan kijk ik eens naar de prijs voor aardgas op de termijnmarkt. Voor levering november 2024 is vandaag een contract afgesloten op een leverprijs van euro 42,775 per megawatt. Afgelopen zomer schommelde de gasprijs op de spotmarkt rond de 30 euro per megawatt. Wat is er aan de hand dat prijzen nu een kwart hoger liggen dan afgelopen zomer. De voorrraden zijn toch vol?

Wellicht dat het stoppen per 1 januari a.s. van doorvoer van Russisch gas door Oekraïne naar Hongarije een rol speelt. Intussen staat bij energieleveranciers de gasprijs voor eindgebruikers op 1,30 euro per kubieke meter.

Dutch TTF Natural Gas Futures

Verwarring om COP en sCOP

Leveranciers van warmtepompen bieden tegen elkaar op met de efficiency van hun product. Hierbij wordt steevast een hoge COP (Coefficient of Performance) vermeld, alsof de COP de heilige graal zelf is.

Mooie boel, mijn display geeft aan COP -24,84, dus zeg -25. is dat even schrikken! Wat hebben we in hemelsnaam in huis gehaald?

Het zit hem in het gegeven dat de COP een momentopname is. De COP is hierom een dimensieloos getal. Je ziet dat er -24,8 W aan thermische energie verdwijnt terwijl er nul Watt aan elektrisch vermogen tegenover staat. Het ding staat stil.

Eronder staat: Total Pwr: 866,0 kWh. Dit is het totaal aan afgeleverde warmte, dus warmte naar mijn vloerverwarming en heet tapwater. Energy is de 282.2 kWh dat het apparaat vanaf installatie aan stroom heeft geconsumeerd. Let op: hier staan kilowatturen.

Deel ik Total Pwr  door Energy, dan komt daar uit: 3,07. Is dat de COP? Nee, want de COP is -24,84. Wat stelt dat getal 3,07 dan wel voor? De sCOP? soms? Nee, want er staat niet voor niet een ‘s’-je voor COP; dat ‘s’-je staat voor ‘seasonal’, dus over het hele seizoen. En we zijn nog maar net aan het verwarmings-seizoen begonnnen.

Wat nu?

Op naar de website van NIBE, een gerespecteerd fabrikant van warmtepompen. Op deze site staat een definitie van COP. Hier staat:

COP = Geleverde energie (warmte) / verbruikte energie (elektriciteit)

Met deze definitie kan ik wat! Mijn rekenmachine zegt: 866:282,2 =  3,07. Dus de COP van mijn warmtepomp is 3,07 en niet -24,84! Maar waarom geeft dat display dan -24,84 weer? Juist: omdat de fabrikant van mijn warmtepomp nogal zuiver op de graad is en de COP ziet als een maat voor de efficiëntie van het moment. En die efficiëntie is quatsch omdat de machine op stand-by staat en er 24,8 W aan warmte ergens weglekt.

Met andere woorden: gooi de COP van NIBE maar in je pet.

En het is nog erger. op de website van NIBE staat het volgende: Je haalt 5 kWh aan warmte uit een bron. Je warmtepomp verbruikt hiervoor 1 kWh. De COP is dan (5+1):1 = 6. Ongelooflijk efficiënt! Toe maar! Sowieso fout want je mag geen momentaan vermogen uitdrukken in kilowatturen. Weten die jongens wat het verschil is tussen kilowatt en kilowattuur? Dus: volgens NIBE (en ook veel andere bronnen) draagt de afgeleverde warmte bij aan de COP samen met de opgenomen energie van de warmtepomp zelf. Het argument: die opgenomen energie wordt uiteindelijk omgezet in warmte! De warmtepomp wordt warm en ook die warmte wordt aan de woning toegevoegd.

Dus: dan zou ik voor mijn warmtepomp moeten rekenen: COP  = (866,0 + 282,2) : 282,2 = 4,07. Fantastisch warmtepompje, meneertje! Maar zo reken ik mijzelf te gemakkelijk rijk. In de eerste plaats is dat getal 4,07 geen zuivere COP want geen momentopname. In de tweede plaats staat mijn warmtepomp op de vliering. Alle warmte die de warmtepomp afgeeft, verwarmt de vliering. Daar heb ik dus helemaal niets aan. Ik heb niet voor niets alle leidingen van de cv installatie geïsoleerd! Bij een L/W warmtepomp staat een buitenunit energie te verbruiken (ventilator) en is er soms een de-icing nodig. Dat is géén afgeleverde energie.

Dus: verwarring alom. Mensen worden met hoge COP’s om de oren geslagen alsof het niets is. Vergeet het maar. Wat ik doe is een heel seizoen meten en aan het eind de kilowattuurtjes opgeleverde warmte delen door de verbruikte stroom. Dat is dan de sCOP. Intussen is de COP op dit moment mooi -24,84.

Opmerking: op de vliering van mijn woning heb ik een temperatuursensor die op dit moment 21 graden aangeeft: warmte veroorzaakt door omvormers, warmtepomp en buffervaten.

website van NIBE: de COP berekenen

Warmtepomp leuker dan gedacht

Aardgas of ver-aardgasd LNG als verwarmingsmiddel zie ik als ongunstig (CO₂ uitstoot bij verbranding) en prijsonzeker. Laten we eens naar de warmtepomp kijken (mijn eigen warmtepomp als voorbeeld). Een warmtepomp aanschaffen vereist een slok geld. Je krijgt er niet voor niets subsidie op. Maar zodra die hobbel is genomen is het prettig dat je bijdrage aan CO₂ uitstoot sterk omlaag gaat. Overdag wordt de elektriciteitsvraag uit de warmtepomp grotendeels gedekt door stroom uit m’n zonnepanelen. ’s Nachts ligt dat anders. En wat voor stroommix ik dan afneem van het net – brrr, hopen dat er veel windstroom bij zit en liefst geen kolen- en kernstroom. Een thuisaccu kan hier uitkomst bieden. Dan weet je ten minste wat voor stroom jouw warmtepomp verbruikt.

Een interessant gegeven van de warmtepomp is uiteraard de COP (voor niet-kenners: Coefficient Of Performance). De COP is de momentane prestatie van de warmtepomp. Bij mijn warmtepomp ligt de COP tussen -32 (in de zomer; het apparaat verbruikt soms in standby 32W en levert geen warmte af) tot soms wel 20 (veel warmte, weinig stroom nodig voor de compressor)

Vandaag (rustig herfstweer, temperatuur buiten 15 graden) ligt de COP van mijn warmtepomp rond 6, ofwel: als er 1 kilowattuur is vebruikt is er 6 kilowattuur warmte afgeleverd. Dat is prima. Ik schat vandaag een verbruik van de warmtepomp (die ook zorgt voor het warme tapwater in de badkamer) rond de 3 kWh. Al deze stroom wordt geleverd door de eigen zonnepanelen. Afgezien van de investering krijg ik In feite gratis verwarming. Leuk, toch?

Gas minder leuk dan gedacht (4)

Op X werd door Martien Visser een plaatje gepresenteerd waarin hij duidelijk maakt hoe de gasprijs sowieso omhoog zal gaan door zaken zoals bijmengverplichting van groen gas (2026), het ETS systeem van  de EU (2027), daling van het aantal gasaansluitingen en de btw over de extra’s. Dan komt er nog bij: verhoging van netwerkkosten voor de elektriciteitsaansluiting. Bingo, netbeheerders en overheid. Ach-ach voor de kleinverbruiker, maar o, zo slim gedoseerd. En dan maar hopen dat intussen de groothandelsprijs voor gas stabiel blijft.

En de minister voor Groene Groei vindt het allemaal best: kleinverbruikers tellen voor haar absoluut niet mee.

Martien’s post is te zien op https://x.com/BM_Visser/status/1845720443799425364?t=bYsxX2J8xs0lEUPrYVirsA&s=09

Gas minder leuk dan gedacht (3)

Gisteren berichtte Essent dat het goed mogelijk is dat de gasrekening in 2030 gemiddeld per huishouden 400 euro hoger is dan nu. Dat is geen leuk nieuws. Dan maar met een warmtepomp verwarmen? Er was in het AD nogal wat commentaar op het Essent-bericht, variërend van “ze krijgen me toch niet van het gas af” tot “een hybride warmtepomp is beter dan je denkt”. Plus een hoop gezeur over terugverdientijden. Geen woord over isolatie. Waarom zijn mensen zo dom? Alle energietransitie maatregelen beginnen met isolatie, isolatie en nog eens isolatie, en pas daarna een maatregel zoals een geschikt verwarmingsapparaat. Waarom zou je je woning überhaupt moeten verwarmen? Een simpele reverse cycle airco moet genoeg zijn als je huis maar goed genoeg is geïsoleerd.

Maar goed, ik woon in een (vooroorlogse) woning in een beschermd stadsgezicht, en dan ben je overgeleverd aan oerconservatieve krachten die ‘authenticiteit’ belangrijker vinden dan woningisolatie. Dus verwarmen we dit stookseizoen (mooi authentiek woord!) met een warmtepomp. Full electric, dus het Essentverhaal is niet op mij van toepassing. Ik heb andere zorgen zoals het voornemen van Schoof et al. om de salderingsregeling voor de bus te gooien.  Intussen is het stookseizoen begonnen en kijk ik met spanning naar het langzaam maar zeker omhoog kruipen van de sCOP. We zijn begonnen op 2,3 en zitten nu na een weekje verwarmen op sCOP = 2,9. Een hoge COP is leuk maar heel momentaan. Een hoge sCOP (seasonal COP) is veel leuker. Het  gaat de goede kant op!

Gas minder leuk dan gedacht (2)

Er zijn verschillende argumenten aan te voeren tegen gas. De omslachtige, energieverkwistende, vervuilende en niet te vergeten kwetsbare manier waarop Amerikaans, Qatarees of zelfs Australisch gas wordt omgezet in LNG, naar Europa wordt getransporteerd en daar weer opgewarmd is er zo een. Een andere is de ontwikkeling van de prijs van gas in Nederland. In de nabije toekomst zal gas duurder worden omdat er CO₂-emissierechten op gaan worden geheven (plus btw). Dit is inprincipe een Europese zaak, daar doet Den Haag niks aan. Opt-out wellicht? Men zou in Den Haag de absurde energiebelasting en de btw op gas kunnen verlagen, maar dat zie ik de dames en heren om fiscale redenen niet doen. Gas is al 50 jaar té leuk als melkkoetje om zomaar af te bouwen. En bovendien zouden de buitenlandse gassjeiks dan voor het eerst in de geschiedenis meer aan gas verdienen dan onze Staat der Nederlanden. Ondenkbaar, zelfs voor de meest absurd rechts-extremistiche politicus.

De situatie waarvoor regeerders staan is buitengewoon lastig. Mensen met energiearmoede zitten in de val. Met duurder gas dat gecompenseerd wordt door een subsidie zitten huishoudens nog klemvaster in de scherpe tanden van de armoedeval. Mensen die het kunnen, gaan vanhet gas af: ze vluchten in woningisolatie, zonnepanelen en warmtepompen. Dit heeft weer tot gevolg dat gas zelf en het vastrecht voor een gasaansluiting onherroepelijk extra gaat stijgen (inkoop- en exploitatiekosten over steeds minder verbruikers verdelen). Dit heeft versterking van inkomensongelijkheid tot gevolg waardoor de subsidies voor energiearme huishoudens weer omhoog moeten. Men kan ook inkomensnivelleren,maar dat is een onuitsprekelijk vies woord voor de huidige coalitie.

Kortom er valt een visie te ontwikkelen en stabiel beleid te voeren. Helaas mankeert het totaal aan beide in de huidige politieke constellatie.

Wat zou ik doen? Isoleren, isoleren, isoleren. En als er weer eens een proefballonnetje in Den Haag wordt opgelaten: nog meer isoleren, net zo lang tot de hele woning passief is geworden. In dat geval gebruik je alleen nog maar gas om te koken of beter, helemaal geen gas meer.

zie: CE-Delft rapporten over energiearmoede

zie: Dutch TTF Natural Gas Futures

Gas minder leuk dan gedacht (1)

Het is met een zacht murmelende warmtepomp achter je rug gemakkelijk om te beweren dat aardgas niet deugt. Maar vooruit: aardgas is minder leuk dan men denkt (en adverteert). Dat komt niet alleen doordat massaal gas verbranden de ppm’s aan CO₂ in de aardatmosfeer omhoog jaagt, maar omdat ons gas tegenwoordig voor een heel groot deel als LNG ons land in komt. Dat LNG wordt in de Verenigde Staten gewonnen als aardgas via fracking, door pijpleidingen naar de kust getransporteerd, daar tot LNG afgekoeld/samengeperst, in schepen geladen, de oceaan overgesleurd, en bij ons in de Eemshaven weer omgezet in gas dat via het gastransportnet onze woningen bereikt. Als men naar de hele keten kijkt: winning tot eindverbruik, zitten er nogal wat losse einden aan. In het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift ‘Energy Science & Engineering’ berekent Robert W. Howarth in een ketenanalyse dat Amerikaans LNG als brandstof voor de overseas eindgebruiker een broeikasgas footprint heeft die 33% hoger kan zijn als die van steenkool. Uche, uche, gauw van het gas af!

Robert W Howarth – The greenhouse gas footprint of liquefied natural gas (LNG) exported from the United States. Energy Science & Engineering , 16 september 2024, doi: 10.1002/ese3.1934

NRC: jojobeleid

Het commentaar van de hoofdredactie in mijn krant (NRC) had als titel “Jojobeleid helpt verduurzaming van Nederland niet“. De vinger werd gelegd op het fossiele, anti-duurzaamheidsbeleid van dit Kabinet.

• elektrische auto’s gaan meer wegenbelasting betalen dan benzine-auto’s
• elektrische auto’s worden duurder door importheffingen (die zijn ontworpen om de Europese auto-industrie te beschermen). Geen goedkope Chinese elektrische auto’s in ons land, dus worden mensen weer richting benzine-auto gedirigeerd.
• de voorgenomen afschaffen van de salderingsregeling heeft geleid tot dramatische daling van verkoop aan particulieren van zonnepanelen.
• de cv ketel mag vrolijk gas blijven verbranden. Geen verplichting bij vervanging van de cv ketel door een (hybride) warmtepomp.

Het commentaar eindigt met: “Het is aan de politiek om de klimaatdoelen die Nederland zelf gesteld heeft te halen. Dat begint met betrouwbaar zijn, met zelf ook wíllen dat de energietransitie slaagt. Het is de hoogste tijd.”

Mijn conclusie: ze hebben het daar in Den Haag [alweer] volkomen verklungeld. We zijn weer eens op onszelf aangewezen.

NRC: hoofdredactie commentaar 7 oktober 2024: Jojobeleid helpt verduurzaming van Nederland niet

Petitie tekenen!

De Vereniging Eigen Huis (VEH) is onlangs een petitie gestart om het aan minister-president Schoof en consorten duidelijk te maken dat het zomaar, patsboem afschaffen van de salderingsregeling per 1 januari 2027 gewoon niet deugt. Dat was niet afgesproken bij de verkiezingen. Om gaten in de begroting te dichten (bijvoorbeeld: vriendjes van de regering mogen weer belastingvrije rode diesel tanken, geld opzij zetten voor 4 kerncentrales) is eerst lekker ruzie gemaakt, vervolgens is er geld weggehaald bij universiteiten en sectoren zoals cultuur, boeken, sport en duurzaamheid. Verder zijn er totaal geen plannen (behalve 130 km/u en die 4 kerncentrales), ofwel: het is een compleet zooitje in Den Haag. Wat wil de VEH:

• Consumenten beschermen tegen inhalige energieleveranciers,
• Terugverdientijd van zonnepnelen mag maximaal 7 jaar zijn,
• Blijvend aanschaf van zonnepanelen stimuleren, en geen hobbelbeleid
• Kabinet: kom met een fatsoenlijk plan op de proppen voor zonnepanelen op daken dat bijdraagt aan klimaatdoelen

Tekenen dus! Ga naar de petitie-pagina van de website Vereniging Eigen Huis.

Octopus aan het werk

EIndelijk doet het apparaat dat ik liefdevol mijn ‘Octopusje’ noem, de full-electric PVT- warmtepomp, iets anders dan dagelijks heet water voor de badkamer bereiden (verbruik ca 1,2 kWh/dag, COP=2,5). De temperatuur van het water dat de warmtepomp verlaat (HP-out) is op dit moment 35,5 graden, en het retourwater (HR-ret) is 24,5 graden. Het verschil is de warmte waarmee de woning wordt verwarmd. Warmte wordt buiten opgehaald uit de PVT panelen. De warmtepomp heeft er akelig weinig stroom voor nodig. Het is bijzonder interessant om het dagelijkse stroomverbruik van de warmtepomp bij te houden en te vergelijken met de opbrengst aan zonnestroom van de PVT panelen. Tot gisteren was de productie van de panelen bizar hoger dan het verbruik van warmtepomp plus dat van mijn eigen huishouden. Dat krijg je als er  12 PVT panelen voor je aan het werk zijn terwijl dat vorig jaar werd gedaan door 6 paneeltjes van 95 Wp plus een zonneboiler. In welke weken/maanden van het jaar verbruikt de WP meer dan de PVT panelen produceren? We zullen het zien!