Help! Er ontsnappen kilowattuurtjes!
In een maand als november en gewapend met een warmtepomp (alias stroomslokop) en een thuisbatterij (alias Scrooge) zou je denken dat alle kilowattuurtjes opgewekt met zonnepanelen netjes ‘onder de pet’ blijven, d.w.z. als ’thuisgebruik’ achter de meter geconsumeerd worden. Mooi niet! Mijn logging laat zien dat er kilowatturen ingevoed worden in het openbare net. De staafgrafiek van november (plaatje) laat het zien. Groen = teruggeleverd, laag tarief. Dat zoiets mogelijk is in november is moeilijk te vatten. Zou de thuisbatterij soms stiekem stroom ontladen en verkopen aan de energieleverancier? Is er een hacker bezig? Het is zaak om de software van de batterij goed onder controle te krijgen. En te houden. De wasautomaat achter de hand houden om ontsnappingen te voorkomen.
Graaddagen en stroomverbruik
Met de komst van koudere nachten wordt het interessant om te kijken hoe de warmtepomp zich gedraagt bij kou. Het verwarmingstoestel is een soort werkezel die maar doorploegt, doorploegt, doorploegt. Het hardere werken voel je aan iets minder lauwe radiatoren en aan het stroomverbruik dat omhoog knalt.
Er moet dus een relatie bestaan tussen kou buiten en stroomverbruik. Ik meet dit door de graaddagen registratie te nemen van het dichtstbijzijnde weerstation, en dat in een scatterdiagram te zetten tegen de stroomconsumptie. Zie het plaatje. Binnen is het constant 20 graden.
De relatie komt er duidelijk uit. Zodra het aantal graaddagen begint te stijgen komt de productie van warmte op gang en consumeert de warmtepomp meer. De relatie ziet er op het eerste gezicht lineair uit, maar dat kan veranderen zodra het écht koud wordt. We zullen zien, en daarom blijf ik braaf getalletjes verzamelen. Meten = weten!
Thuisbatterij ongekend in trek
Solar Storage Magazine meldde vanochtend dat er in de eerst 10 maanden van 2026 een aantal van 63.002 nieuwe thuisbatterijen bij consumenten zijn geplaatst. Het gaat hier om vaste thuisbatterijen. Stekkerbatterijen komen niet in de registraties voor. Ik verwacht van dit type thuisbatterijen een veelvoud. Ik heb zelf ook zo’n stekkerbatterij, en dat bevalt prima. Opladen als de zon schijnt, ontladen als de zon niet schijnt. Allemaal achter de meter, dus geen snoeshanen die in je nek hijgen. Zo eenvoudig als wat. No-brainer. De energierekening gaat naar beneden. Of een thuisbatterij duurzaam is, betwijfel ik, vanwege de hoeveelheid grondstoffen die in batterijen verwerkt zit.
Duurzaam is norm geworden
Het is vandaag de eerste van de twee Open Dagen (de tweede is op 7 november a.s.) van de Nationale Duurzame Huizenroute. Er is een keuze uit liefst 354 woningen waar men binnen mag komen en met de bewoners praten over alle maatregelen die ze hebben genomen om hun woning minder energieafhankelijk te maken of zelfs van het gas af te krijgen.
mijn eigen woning
Alhoewel mijn eigen woning in de lange lijst op de website van de Nationale Duurzame Huizenroute voorkomt, doe ik niet mee aan een Open Dag. Ik heb namelijk een beetje déjà-vu gevoel. Ik deed 25 jaar geleden enthousiast mee met Open Dagen. In 25 jaar is verduurzamen zo’n beetje standaard geworden. Het nieuwe is er vanaf. Binnen een straal van 100 meter vanaf mijn woning ken ik 10 woningen met een of andere warmtepomp. De penetratie van zonnepanelen in de wijk is meer dan 25%. Ik ken ook oude mensjes die niets van zonnepanelen willen weten, die hun riante stulpje met een gaskachel verwarmen en die hun maaltijden bereiden op een gaspit. Heet water komt uit een antiek Fasto-geisertje. Ik ken ook mensen die een warmtepomp plaatsen en het wegens het beschermde stadsgezicht meteen met de gemeente aan de stok krijgen. De gemeente Leiden kan ongelooflijk lomp, monolithisch en contra-duurzaam optreden.
Prima. Degene die nú overweegt om zijn woning te gaan verduurzamen is een beetje aan de late kant van de trend, zullen we maar zeggen. Desalniettemin, verduurzamen is een proces. Zelf heb ik 25 jaar stapje voor stapje gestaag gewerkt naar de situatie zoals die nu is:
- ruime, jaren-’30 woning met overstekken
- dakisolatie, muurisolatie, vloerisolatie
- zwaar geisoleerde dakkapellen voor en achter
- overstekken geisoleerd (bij deze woningen zijn overstekken een energieverlies-snelweg)
- overal HR++ glas
- glas-in-lood ramen in dubbelglas
- lage-temperatuur verwarming (begane grond vloerverwarming, elders lage-temperatuur radiatoren, radiatorventilatoren)
- nogal wat zonnepanelen: 6 kWp
- 3*25A elektrische aansluiting, thuisbatterij en aanpaste groepenkast, energiemanagementsysteem
- full-electric PVT-warmtepomp die ook warm tapwater produceert
- inductiekoken
- energiezuinige apparatuur en verlichting
- gasaansluiting is weggehaald.
- energielabel A, maar verlopen
Energiekosten: voorschot bij de energieleverancier is per 1-1-2027 €50 per maand. Er is een dynamisch leverings-terugleveringscontract. Elk jaar kreeg ik geld terug. Of dat volgend jaar zo is, betwijfel ik. Is er ruimte voor verbetering? Jazeker: de ventilatie is via ventilatieroosters in ramen op alle verdiepingen. Ventilatie kan energie-efficienter worden gedaan met balansventilatie met warmteterugwinning. Maar om dat aan te leggen in een bewoond pand is een helse klus waar ik erg tegenop zie. Dan maar de situatie zo laten?
Gas zo langzamerhand onbetaalbaar
Deze ochtend overschreed de prijs van partijtjes aardgas op de Dutch TTF Natural Gas Futures termijnmarkt de grens van 100 per megawattuur, af te leveren december 2026 en januari 2027. Dat is drie keer zo duur als voor de oorlog van de Amerikanen tegen Iran. Dat we dat merken op de energiemarkt is duidelijk: gas voor de consument boven € 2 per kubieke meter. Onbetaalbaar voor huishoudens in energiearmoede.
Warmtepompen blazen deuntje mee
Gedreven door haast onbetaalbaar gas, leveringsonzekerheid, oorlogen in het Midden-Oosten en meer van dat soort nachtmerries zijn er steeds meer huiseigenaren geneigd om een warmtepomp aan te schaffen. Leveringen van warmtepompen zijn in ieder geval sterk in de lift. Men zou van een boom kunne spreken, na de bust van vorig jaar. In het afgelopen kwartaal zouden 53% meer warmtepompen door fabrikanten zijn afgeleverd aan de installatiebranche dan in het vergelijkbare kwartaal een jaar eerder. Het gaat vooral om L/W warmtepompen, want installaties van W/W warmtepompen bleven gelijk. Leveringen van hybride warmtepompen daalden iets.
bericht in De Telegraaf: Verkoop van warmtepompen schiet omhoog: dit ben je nu kwijt
commentaar: dat is verheugend. Ik raad iedereen die een warmtepomp overweegt ten sterkste aan om heel diep adem te nemen en meteen een full-electric warmtepomp te laten installeren en van het gas af te gaan. In mijn opinie is gas ten dode opgeschreven. Gas zal door allerlei heffingen en vastrecht rap nog verder in prijs stijgen. Vergeet gas, ben je ook meteen af van koolmonoxidegevaar, Het klimaat vaart er wel bij. Nu kost een warmtepomp een verschrikkelijke klap geld, maar je kan het geld voordelig bij jouw gemeente lenen, en door sterk lagere energiekosten komt het vanzelf terug.
Boven 90 en geen verbetering in zicht
Om stroom te sparen heb ik het gaskacheltje in de huiskamer open gemaakt, er waxinelichtjes in geplaatst, en die aangestoken. Het is even een gedoe, maar de vlammetjes geven een prettig warm, gezellig licht. Om warmte binnen te houden staat de klep tussen de kachel en de schoorsteen in de ‘dicht’ stand. Roet geven de vlammetjes niet veel af. Een CO sensor boven de kachel geeft 0 ppm aan, dus dat zit wel goed. Erg veel warmte komt er overigens niet vanaf.
Intussen is wél de gasprijs op de Dutch TTF Natural Gas Futures tot spotprijzen boven de € 90 per megawattuur gestegen. Hoeveel hoger kan dat nog doorgaan voordat er ernstige en blijvende vraaguitval optreedt? De nationale gasopslagen zijn ca. 65% vol, dat is ook niet iets om echt vrolijk van te worden.
Week sluit af met 88,325
Elke keer verbaas ik mij weer dat de gasprijs geen algemene paniek veroorzaakt. Hooguit zie ik bezorgdheid, wegkijken en hier en daar even slikken. De Dutch TTF Natural Gas Futures sloot gisteren af met een partijtje gas te leveren in november, voor het zachte prijsje van € 88,325 / MWh. Omgerekend naar consumentenprijs wordt dat iets in de geest van op z’n minst € 1,80 per kubieke meter. Als je per jaar 1.500 m3 verstookt is dat dus € 2.700 puur voor het gas. Daar komen nog allerlei leuke vaste postjes bovenop. Voor veel mensen betekent dit: energiearmoede. Gas is straks niet meer te betalen. Het afschaffen van saldering per 1-1-2027 voor zonnepaneelbezitters hiermee vergeleken is een peulenschil. Maar als die zonnepaneelbezitters daarnaast ook gas verstoken, komt ook bij deze bevolkingsgroep energiearmoede om de hoek kijken. Het petroleumkacheltje dat is aangekocht voor noodgevallen kan dan goede diensten bewijzen.
Thuisbatterai-ai-ai
Een nieuw snufje dat per app update werd gepresenteerd door de fabrikant van mijn thuisbatterij is de functie ‘AI’. Omdat ik van nature nieuwsgierig ben, zette ik die functie aan. Meteen begon de batterij zijn nieuwverworven wijsheid te presenteren: de geforceerde luchtkoeling begon te loeien en het apparaat begon zich in evenzo geforceerd tempo op te laden. Mijn consideraties over zonne-Wattjes werden bruusk terzijde geschoven, de warmtepomp deed er even niet toe. Meteen begon de stroomafname op de slimme meter op te lopen. Later ging het ding als een gek ontladen. Het motto “stroom onder de pet houden’ wordt door de AI functie compleet genegeerd. Nu is het zo dat het moment van geforceerd laden precies overeen kwam met een dip in de dynamische stroomprijs, en het geforceerd ‘verkopen’ van batterijstroom gebeurt op momenten met hoge dynamische stroomprijs.
Wat moet ik als duurzame ziel met dit AI geweld? Mijn principes aanhouden over zuinig met kostbare zonnestroom omgaan en stroomverbruik trots ‘onder de pet’ houden, of radicaal met AI het roer omgooien en met stroom gaan smijten, omwille van wat lullige centjes, n’ importe qoi?
Ik laat AI een tijdje razen, want AI moet getraind worden. Het gebeuren wordt scherp in de gaten gehouden, en als het me niet zint, of als het teveel in conflict is met mijn ideëen over duurzaamheid, dan knal ik gewoon de AI-functie weer op OFF.
Petje: rood!
Het kwam sneller dan verwacht. Bij het slechte, grauwe en natte weer met strakke wind, en vooral met lage buitentemperaturen, ging mijn warmtepomp aan het werk. Vloerverwarming en radiatoren begonnen hun aangename warmte af te geven. De thuisbatterij werd zodoende in rap tempo helemaal leeg getrokken en toen brak het grote moment aan: er werd voor het eerst in deze herfst stroom van het net afgenomen. We houden het verbruik niet meer onder de pet. Zie pagina Petje. Rood! Het is echt herfst geworden.
Sponsors
