Oliecrisisplan fase 1

Het kabinet heeft dus oliecrisisplan-fase 1 afgekondigd. “Alertering”. “Monitoring”. Wat kopen we daarvoor? Dappere ambtenaren die vanaf hun bureau in Den Haag naar beeldschermen staren of er misschien schepen door de Straat van Hormuz varen? Burgers gerust stellen: “Gaat u rustig slapen, wij staan paraat”? “Overleggroepen worden geactiveerd”, ofwel: in het ministerie worden aanpalende vergaderzaaltjes gestofzuigd en van nieuwe koekjes en koffiemelk voorzien. Een vers fotootje van onze Koning die hartelijk de hand schudt met Donald Trump is ook niet mis. So far so good met de energiecrisis.

Dat is dus fase 1. De volgende fase heet “vroegtijdige waarschuwing”. Dat is dan het moment dat men er eindelijk doordrongen is dat er een tekort aan olie is. De dappere ambtenaren zetten er dan een beeldschermpje bij met een spreadsheet over de nationale- / EG-olievoorraden?

De onderliggende gedachte van het hele gedoe staat mij niet aan. Het is naar mijn idee gericht op voortzetting van wat voor de crisis normaal was: veel fossiele brandstoffen consumeren en vooral: blijven consumeren. Olie is immers macht. En als er iets is dat de huidige crisis duidelijk maakt (net als ALLE voorgaande energiecrises) is dat we de energietransitie met grote kracht ter hand hadden moeten nemen,. Er is te veel en te lang geregeerd als een boer met kiespijn. En nu zitten we (alweer) op de fossiele blaren. En ook oliecrisis fase-1 is zo verschrikkelijk ‘boer-met-kiespijn’. Mijn advies: er had al lang een nationaal isolatie-actieplan in actie moeten zijn met sturing van de overheid om alle krakkemikkige energie-C en ergere woningen aan te pakken en om elektrisch vervoer te stimuleren. Verplicht. En gauw een beetje! We hebben vanaf de eerste energiecrisis (1956, Suez) nog een stuk of zes energiecrises gehad (1922, Oekraine, gascrsisis, nog vers in het geheugen) en zelfs die waren kennelijk niet genoeg om de dames en heren in Den Haag verder te krijgen dan het aankondigen van een suffige “alertering”. We hadden al lang van de fossiele brandstoffen af moeten zijn.

Nu kan men zeggen: jij, jochie, hebt gemakkelijk praten met je warmtepompje, je zonnepaneeltjes en je voorzetruitjes. Jawel, maar die speeltjes zijn systematisch en welbewust aan het huishouden toegevoegd, om energie en CO₂ emissie te besparen, en zonder te roepen “kost me teveel”.

Batterijenweer

Iedereen die zonnepanelen heeft, een warmtepomp en een thuisbatterij, profiteert deze week van wel heel gunstige weersomstandigheden. Overdag is het koel, maar de zon schijnt al lekker en er wordt veel zonnestroom geproduceerd. De thuisbatterij kan lekker opladen. In de nacht koelt het een stuk af en gaat de warmtepomp aan het werk. Hij betrekt zijn stroom uit de batterij. Tegen de ochtend is de batterij bijna leeg, maar dan gaat de zon op en hups, de zonnepanelen gaan weer produceren. Het spelletje herhaalt zich, al een week lang, en het duurt even voort. Vorige week: thuisbatterijweek. Komende week: thuisbatterijweek. April-thuisbatterijmaand!

Zorgeloos voorjaar

Al 10 dagen is de enige teller op mijn elektriciteitsmeter die oploopt de terugleverstand. Dat betekent dat het trio: zonnepanelen – thuisbatterij – warmtepomp keurig met elkaar samenwerkt. Het weer helpt natuurlijk mee met een heerlijk zonnetje overdag en niet al te koude nachten. Maken we een tabelletje over hoe het er in de eerste twee weken van april vorig jaar en dit jaar aan toeging. Vorig jaar was er nog geen thuisbatterij. Let op: april 2025 was extreem zonnig en warm, dit jaar heel gemiddeld. Getallen in kWh.

Ondanks dat de warmtepomp dit jaar een stuk harder moest werken dan vorig jaar is de afname van het net gezakt van 87 kWh in 2025 naar 18 kWh dit jaar. Met die 18 kWh heb ik én de hele woning de afgelopen 13 dagen verwarmd én alle verbruikers in huis (heet water, verlichting, voedselbereiding, wasautomaat, koelkast, enz) van stroom voorzien. Er wordt dus ongelooflijk veel stroomverbruik achter de meter gehouden (bv bijna de 353 kWh van de warmtepomp). Toch is er dit jaar nog verbazingwekkend veel teruggeleverd. Moet ik me daar zorgen over maken. Nee, dat is reserve, bijvoorbeeld voor een elektrische auto!

Energielabel verandert

Ik zit ermee in mijn maag: het energielabel van mijn woning. In 2015 was ik met dikke vloerisolatie en vloerverwarming apietrots op de staat van duurzaamheid van mijn woning en vroeg ik via een internetservice een energielabel aan. Er kwam een fraaie ‘A’ uit de bus. Nu moet je de energielabels uit die tijd met een korrel zout nemen; mijn woning was omringd door even oude (bouwjaar 1936-38), maar mateloos slecht geïsoleerde panden. In het land van blinden is eenoog koning! Vandaag de dag is het energielabel een stuk serieuzer. Maar waarom zou ik opnieuw een energielabel aanvragen? Even wachten lijkt veel beter. Op 29 mei as. komt er een update van NTA 8800, de rekenmethode voor energielabels. In die update wordt de aanwezigheid van een thuisbatterij meegenomen voor de bepaling van het energielabel, mits die batterij deel uitmaakt van de elektrische installatie en voldoet aan NEN 1010 (dus niet een verplaatsbare stekkerbatterij of oversized powerbank). Nog langer wachten is ook een goed idee want er is inmiddels aangekondigd dat het energielabel in 2030 opnieuw op de schop gaat. Geen haast dus met het aanvragen van een nieuw energielabel.

zie Solarmagazine.nl

twee streepjes vlak en de wasmachine draait

De display op de thuisbatterij is nogal minimalistisch uitgevoerd: drie witte leds die als streepjes in een soort Morse-code ieder 1/3 van de activiteit aangeven. Continu branden = geladen, knipperen = laden of ontladen. Daar moet ik het mee doen. De app op mijn telefoon daarentegen staat vol met toeters en bellen maar daarvoor moet je eerst je telefoon zien te vinden, opstarten de app opzoeken en daarna uitvinden wat de thuisbatterij precies uitvreet. Nogal wat handelingen en data-overkill. Tjonge, wat ben ik eigenlijk een lui iemand, loop niet de hele dag op mijn telefoon te kijken. Maar goed, even naar de streepjes-display kijken en dan heb ik genoeg informatie voor het moment. ’s Avonds check ik de metertjes.

In deze tijd van het jaar draait de (grootste verbruiker:) warmtepomp voornamelijk ’s nachts. Overdag schijnt de zon en laadt de thuisbatterij op. Perfect. Netto blijft er genoeg zonnestroom over om de wasautomaat te laten draaien, paaskoffie te zetten en de thuisbatterij op te laden. De slimme meter in de meterkast meet zolang de zon schijnt en er stroom in de thuisbatterij zit NUL verbruik en dat is precies de bedoeling. Voor een energie-freak is dit de mooiste tijd van het jaar!

vergelijking cijfertjes maart 2025-2026

Een maand thuisbatterij in vol bedrijf levert aardige verschillen op met de situatie vorig jaar toen er nog geen thuisbatterij stond. Uit het plaatje is af te lezen dat de warmtepomp afgelopen maand gemiddeld 11-12 kWh per dag verbruik voor zijn rekening nam. Import uit het net was alleen behoorlijk in de sombere periode tussen 8 en 16 maart, en verder laag of zelfs nul. In absolute eenheden werd in maart 2026 in totaal 134 kWh uit het net betrokken.

Vergelijk dit alles met dezelfde maand in 2025 toen er nog geen thuisbatterij achter de meter stond. Het (net) stroomverbruik gaat ongelooflijk keurig op met het verbruik van de warmtepomp. In maart 2025 werd 654 kWh van het net betrokken. Dat is een enorm verschil met dit jaar, liefst 520 kWh!

Onvermijdelijk rijst de vraag: wat heb ik hieraan met een dure thuisbatterij? Antwoord: in dit jaar alleen de pret van het cijfertjes in een spreadsheet opnemen, en verder de deugd van minder terugleveren. De netbeheerder heeft lagere netbelasting. Volgend jaar wordt het financieel voor mij pas interessant, als de salderingsregel niet meer mag worden toegepast.

Afgelopen maart 90% minder teruggeleverd dan in maart ’25

De metertjes waren onverbiddelijk: afgelopen maand is er 90% minder zonnestroom teruggeleverd dan in maart 2025. Niet dat het de hele maand somber was, de zonne-uren waren ongeveer 10% minder dan vorig jaar, maar het geheim van de smid is de thuisbatterij die keurig overdag zonnestroom opslaat en ’s nachts levert aan de onverzadigbare warmtepomp. Dat ging dus afgelopen maart zó goed dat er nog ietsepietsie kon worden teruggeleverd. De verwachting is dat er in april stevig teruggeleverd gaat worden, gewoon omdat de zonnestroom hier in april en de zomer langs de plinten klotst. Dat klinkt gek in een tijd dat we energieschaarste moeten vrezen. Mijn zonnepanelen – en die van alle andere huishoudens die terugleveren – compenseren dus voor een deel de moeilijkheden met de levering van gas aan gascentrales vanwege het afknijpen van de straat van Hormoez. Ik ben benieuwd of ik mij komende zomer een airco met gratis eigen stroom kan permitteren. Meten blijft hierdoor spannend.

Britten: doorpakken

Regeringen in Europa reageren op verschillende manieren op de door Donald Trump en Benjamin Netanyahu veroorzaakte energiecrisis. De meeste reageren op klassiek-fossiele manier met belastingverlaging voor dieselolie en benzine. In feite wordt zo de hele fossiele structuur keurig in stand gehouden. Wat hebben dit soort maatregelen in eerdere energiecrises voortgebracht? Verlichting voor de consument, superwinsten voor energiemaatschappijen en 10 jaar respijt tot de volgende idioot een energiecrisis veroorzaakte. En dan rolde het scenario zich opnieuw af.

In Groot Brittannië doet men het anders. Daar zit op dit moment Ed Miliband op het pluche van de Energieminister-stoel. Ed is een bekende klimaatactivist. Gisteren werd bekend dat het bouwbesluit zodanig wordt veranderd dat vanaf 2027 ALLE nieuwe woningen (voor zover mogelijk) worden voorzien van zonnepanelen en worden ze verwarmd door een warmtepomp. Dat noem ik praktische maatregelen. Binnenkort kan trouwens iedere Brit plug-in zonnepanelen kopen voor plaatsing op het balkon.
Wat doen we in Nederland? Wat we altijd doen: afwachten…………. Hier regeren de fossiele industrie en de neuspeuteraars. Ooit hadden we een ‘klimaatdrammer’ !

bron van het bericht over Groot-Brittannië: CNBC

winterhalfjaargetallen

Nu de lente officieel begint kijk ik achterom naar de winterhalfjaarcijfers. Een duikje in de datamijnen levert de volgende resultaten op: de warmtepomp verbuikte 2.775 kWh. De hoeveelheid warmte die werd opgewekt was 10.195 kWh. De winterseizoen-COP was dus 3,68. In de herfst en winter samen leverden mijn zonnepanelen 1.250 kWh, waarvan 475 kWh werd teruggeleverd aan het net. Netto blijft er een post over van 1.050 kWh geleverd door de energieleverancier.

Wat vertellen deze getallen mij? In de eerste plaats dat ik met 2.775 kWh mijn woning het gehele winterhalfjaar comfortabel warm heb gehouden én van warm water heb kunnen voorzien. Het hele huis wordt van kelderkast tot nok verwarmd. Het woonoppervlak is 165 m². Per m² woonoppervlak is er dus verbruikt ca. 17 kWh. Dat is best laag. Dat is vol te houden.

In geld is alles moeilijk uit te drukken. Je zou eenvoudig kunnen zeggen: 2.775 kWh tegen 28 cent/kWh is € 777. Dat is te doen. Maar, er is ook zonnestroom die overdag, hup, de onverstoorbare slokop van een warmtepomp in gaat. In het winterhalfjaar werd teruggeleverd aan het net. Die teruggeleverde kilowattuurtjes had ik het liefst in de warmtepomp gestopt. Voor dat doel is een thuisbatterij aangeschaft.

Als we toch aan het rekenen zijn: 2.775 kWh bij een COP van 3,68 zouden 10.212 kWh’s zijn geweest in een COP=1 verwarmingstoestel, bijvoorbeeld een cv-ketel. Delen we door 9,7 (hoeveelheid kWh energie in 1 m³ aardgas) dan kom ik uit op een equivalent van 1.053  m³ aardgas. Bij een prijs van 1,30 per m³ zou dat een verwarmingsrekening zijn geweest van € 1.369. Vergeleken met de bovengenoemde € 777 voor 2.775 kWh levert dat een voordeel van mijn wamtepomp van € 592. Op een totale investering van het PVT systeem (ca € 25.000) betekent dat overigens een amortisatie in 42 jaar. Die termijn wordt korter als aardgas duurder wordt (de termijnprijzen lagen gisteren op € 60 per megawattuur, het dubbele van de gemiddelde gas termijnprijs afgelopen  januari). En omdat de woning van het gas af is (Ik neem alleen stroom af), betaal ik geen vastrecht en afleverkosten voor het gas-deel op de energierekening.

Kortom: de cijfers voor het afgelopen winterhalfjaar zien er gezond uit. Sinds kort is er een thuisbatterij die naar het zich laat aanzien de cijfers behoorlijk zal beïnvloeden. Er ligt dus op cijfergebied een interessant zomerhalfjaar voor ons.

Drie spelers die elkaar kilowattuurtjes doorspelen

Er zijn drie spelers in mijn huishouden die elkaar kilowattuurtjes toespelen. En er is een lachende derde (de energieleverancier) en er is uiteraard de persoon waar het om draait: ‘ikzelf’. De drie spelers zijn: verbruik, zonnepanelen en thuisbatterij. Ze doen ieder hun eigen ding maar draaien verder voortdurend om elkaar heen als in een stoelendans. Ze smijten elkaar kilowattuurtjes toe. Zijn er niet genoeg kilowattuurtjes , of is er overschot, dan is er altijd nog die lachende derde op het elektriciteitsnet. Ik heb drie verschillende appjes om de rondedans te observeren: BeeClear voor het netto verbruik en netto teruglevering, AlphaESS voor the prestaties van de thuisbatterij, en Enphase voor de productie van zonnestroom.  Dat gedoe allemaal bijhouden, dat kan je een hobby, dwangneurose of vrijetijdsbesteding noemen. Eind maart zie ik de netto vebruikscijfers van deze zeer leerzame maand en kan ik vergelijken met vorig jaar toen ik nog geen thuisbatterij had.

zie ook de pagina over de thuisbatterij