Promotie aardwarmte

Op de website van Algemeen Dagblad kom ik vandaag een aardige promotie tegen voor grootschalige aardwarmte. Anderhalf miljoen woningen van het gas af halen, vooral de wat oudere woningen die slecht zijn geisoleerd. Heel eenvoudig en prima uitgelegd; diep gat in de aarde boren, heet water oppompen, warmtenet aanleggen, pijpjes met aardwarmtewater vanuit het warmtenet hups jouw huis in, klaar is Klaas. Zo eenvoudig is dat, meneertje.

Nu geloof ik graag in sprookjes, tovenaars en wonderen, en ik waardeer dat er een meneer is die heel grootschalig woningen van het gas af wil hebben, maar om dat te doen zonder die woningen op z’n minst fatsoenlijk te isoleren? Vervang “aardwarmte” door “stadswarmte” en je hoort andere meneren precies hetzelfde sprookje vertellen. Kosten? Wiebetaaltdat? Exploitatiekosten?  Wegwuiven: subsidies en “ach, valt wel mee, mevrouwtje, gaat u maar lekker slapen”. Ik hoor de echo van Diederik Samsom’s “de consument gaat er financieel op vooruit!”

In de Telegraaf klagen huurders vandaag dat ze helemaal klem worden gezet, alleen al door (alweer) schandalige stijging van de huur. Mogen ze blij zijn dat ze niet ook nog eens op stadswarmte zitten want dan lopen ze grote kans om verpletterd te worden in de bankschroef van onbeheersbare huurstijging aan de ene kant en even ongecontroleerde stijging van het warmtetarief aan de andere.

Algemeen Dagblad: Onderzoek: Ruim kwart van Nederlandse woningen kan over op aardwarmte

Telegraaf: Huurders in nood: ‘We staan met onze rug tegen de muur’

Daar is hij dan: de Floris-clausule

Moet ik me trots voelen of belazerd? Naar aanleiding van mijn inspraak (afgelopen februari) op het voorstel van de wethouder om de welstandregels in Leiden te ‘versoepelen’ staat er een heuse ‘floris-clausule’ in het voorstel van B&W dat binnenkort (8 september a.s.) in de Raadscommissie komt. Het gaat om vervangen van zonnepanelen op woningen die in een Beschermd Stadsgezicht-wijk liggen maar die niet illegaal zijn omdat ze legaal geplaatst zijn voordat de wijk beschermd stadsgezicht werd: afgeschreven inefficiente ouwe troep dus, zoals mijn zonnepanelen. Op het moment mag ik helemaal niets vervangen of bijplaatsen, want zonnepanelen zichtbaar vanaf de straat zijn illegaal in het Leidse beschermd stadsgezicht. Mijn PV installatie is een soort gemeentelijk-monument-in-limbo.

De bewuste passage in het voorstel dat nu bij de raadscommissie ligt:

Panden waarop legaal zonnepanelen zijn aangebracht, op een hellend dakvlak, al dan niet zichtbaar vanaf de openbare weg, vóór de datum van aanwijzing van het beschermd stadsgezicht waarin deze gelegen zijn (Leiden binnen de Singels 12-08-1981, Leiden Zuidelijke Schil 13-04-2011)

Het is toegestaan bestaande panelen te vervangen door nieuwe zonnepanelen mits aan deze aan de volgende voorwaarden voldoen

• het oppervlak van (het samenstel van) de nieuwe panelen is gelijk aan of kleiner dan het oppervlak van de bestaande panelen
• aangebracht in een hellingshoek gelijk aan de hellingshoek van het dakvlak
• aangebracht boven de bestaande dakbedekking
• onderzijde paneel maximaal 8 cm. boven de bestaande dakbedekking
• per dakvlak 1 type paneel
• de kleur van de panelen moet aansluiten op de kleur van de aanwezige dakbedekking zonder glimmende metaalkleurige frames, achtergronden en indeling.
• rondom de panelen moet minimaal twee pannen of, indien er geen sprake is van een pannendak, 50 cm. worden vrij gehouden
• de panelen vormen maximaal twee aaneengesloten rechthoekig vlakken (tekening)
• indien de collector of het paneel niet één geheel vormt met de installatie voor het opslaan van water of het omzetten van de opgewekte elektriciteit: die installatie aan de binnenzijde van het bouwwerk is geplaatst.

Moet je voorstellen: B&W willen graag “op elk dak in Leiden een zonnepaneel”. Volgens de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex van Vattenfall liggen er zonnepanelen bij 4% van de Leidse huishoudens. Het heeft 20 jaar gekost om zo ver te komen. In dat tempo duurt het zegge en schrijven 100% gedeeld door 4% maal 20 jaar = 480 jaar voordat de wens van B&W werkelijkheid is geworden. Dat is de tijdschaal waarmee men hier werkt. Niet voor niets wordt een belegeringetje (namens het legale gezag overigens) door Spaanse huurlingen 480 jaar geleden lokaal nog elk jaar gevierd alsof het gisteren was!

zie ook Gemeentelijke Duurzaamheids Index

1 op 25

Ergens weggestopt in het regionale dagblad vond ik een kort berichtje dat in Leiden slechts 4% van alle huishoudens zonnepanelen heeft. De score van mijn gemeente is dus 1 op 25. Het landelijke gemiddelde zou 1 op 8 zijn. Loppersum gaat op kop met 1 op 3. Die miserabele prestatie van Leiden is nogal zuur voor de gemeente, temeer omdat de verantwoordelijke wethouder afgelopen februari nog van de daken schreeuwde (!) dat haar beleid is dat er op elk dak waar dat mogelijk is zonnepanelen moeten komen. Maar die ambitie lijkt te zijn vastgelopen in de akelige ambtelijke, bestuurlijke en juridische stroop waarmee we in onze mooie stad anno 2020 te maken hebben. De versoepeling van de plaatselijke welstandsregels die broodnodig is zou met spoed ter hand worden genomen. Een prachtige zomer later met hoge opbrengsten van mijn zonnepanelen en er is nog steeds niets meer gebeurd dan het vooruitschuiven van dit belangrijke punt op de agenda van de bestuurscommissie. Als die uitgekrakeeld is moet de wethouder wijzigingen aanbrengen en dan gaat het hele pakket naar de gemeenteraad, waar zich een nieuw ronde gekissebis zal afspelen. En dat allemaal voor een wijziging waarvan de honden geen brood lusten. Ik ken heel wat huiseigenaren in mijn wijk die hangende wat er uit de gemeentelijke hoed komt rollen hun beslissing hebben uitgesteld om wel/net zonnepanelen te laten installeren. Je loopt namelijk het dikke risico dat gloednieuwe panelen er nog niet liggen of er belt een handhavingsambtenaar aan met de mededeling dat ze illegaal zijn en ze er dus weer af moeten. Ik ben hierom benieuwd wat er dit najaar gaat gebeuren. Immers, indien de gemeente het huidige tempo handhaaft dan hebben we in Leiden misschien in het jaar 3000 zonnepanelen op de helft van de daarvoor geschikte daken. Als Leiden dan tenminste nog nog bestaat, want klimaatverandering stoort zich niet aan treuzelende wethouders en stroperige gemeenteraden.

Kijk wat jouw gemeente presteert in de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex gepubliceerd door Vattenfall

Loont verduurzamen?

Voor Jan-de-particulier-met-een-koopwoning niet, aldus een zojuist uitgekomen rapport “Woonlastenneutraal koopwoningen verduurzamen”  uitgegeven door het Planbureau voor de Leefomgeving. Die zit: als je puur op de pegels let heeft het geen zin om geld te steken in verduurzaming. Het verdient zich nauwelijks terug, en helemaal niet meer als je na 2030 nog slechts een hondenfooi krijgt voor je aan het net teruggeleverde zonnestroom (houd er ff rekening mee: 70% van wat jouw panelen produceren gaat hupsakee, terug het net in).

Dat is een harde conclusie van de auteurs van het rapport. Gezinnen die veel energie verbruiken zouden nèt uitkomen, alleenstaanden en partner-samenwonenden niet. De kosten zijn behoorlijk en de besparingen zijn te laag om een redelijke terugverdientijd te hebben. En dan gaat het nog slechts om verduurzaming tot het niveau wat we kennen als B-energielabel. Naar energie-nul gaan betaalt zich helemaal nooit niet terug, aldus de strekking van het rapport.

bron: Schilder, F., & M. van der Staak (2020), Woonlastenneutraal koopwoningen verduurzamen: verkenning van de effecten van beleids- en financieringsinstrumenten, Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving.

Commentaar:

OK, we zitten als samenleving diep, diep in de puree. Klimaatverandering wordt veroorzaakt door ongebreideld uitstoten van CO2 in de atmosfeer. Bij huishoudens komt de helft van de CO2 uitstoot door verwarming. Die component moet weg. Een van de maatregelen is van het gas af gaan, maar daarvoor moet je woningen isoleren, met name oude woningen: dak, muren, ramen, vloeren. Daar is gewoon geen ontkomen aan. Die werkzaamheden kosten heel veel investeringen. Waar haal je als samenleving dat geld vandaan? Als particulier kan je alleen maar geld overhevelen van consumptie naar investering. Maar kunnen we of willen we dat? In het PBL rapport wordt met name gewezen op torenhoge hypotheeklasten van jonge gezinnen. Die hebben het geld dus gewoon niet. Voor hen is het een dagelijkse uitdaging om het financiēle hoofd boven water te houden. Sommige ouderen hebben wel geld maar ze zien een korte investeringshorizon en willen daardoor veel sneller terugverdienen dan realistisch is. Blijft een vrij kleine groep over van mensen die je kan proberen te overtuigen om te verduurzamen. Vind jij het leuk om in plaats van leuke spannende dingen te kopen zoiets saais te doen als het laten volschuimen van de spouw van je woning?

Nu legt het PBL rapport puur de lat bij besparing. Verduurzaming moet zich altijd “terugverdienen”, en wel liefst zo snel mogelijk. Dat is eigenlijk niet te verteren. Consumptieve uitgaven hoeven zich nooit terug te verdienen. Verdient jouw zomervakantie zich terug? Welnee, maar toch heeft die zomervakantie iets aan jouw leven toegevoegd waardoor je best tevreden bent over de uitgaven die je ervoor hebt gedaan. Zo is het ook met verduurzaming. Een mooi voorbeeld is het overgaan van koken op gas naar inductiekoken. De uitgaven zijn behoorlijk: zeg 1.000 euro voor de inductieplaat en 500 euro kosten voor de electricien die de boel aansluit. Verdient zich dat ooit terug? Never ever nooit niet, zou ik zeggen.

Toch maakte ons huishouden twee jaar geleden de overstap naar inductiekoken. Dat kostte inderdaad een smak, maar we zijn al twee jaar lang uiterst tevreden met dit stukje verduurzaming. Want: de keuken blijft stukken schoner zonder hete verbrandingsgassen, de pannen blijven schoon, de pangrepen worden niet meer zo heet dat je eraan kan branden, geen vlam in de pan, en de afzuigkap hoeft stukken minder hard te werken. Schoonmaken is een lachertje: lapje erover, klaar! Met andere woorden: comfort. We gaan echt niet terug naar koken op gas omdat het financieel onverantwoordelijk zou zijn om te investeren in inductiekoken. We zouden wel gek zijn! Leve verduurzaming!

60 MWp drijvend zonnepark Singapore

Singapore is een merkwaardig oord. Een eiland ter grootte van tweemaal Texel met daarop een enorme haven, industrie, raffinaderij, een druk internationaal vliegveld, en een stad met vijf en een half miljoen inwoners. Ga dat maar eens verduurzamen. O ja, Singapore ligt bijna op de evenaar, midden in de tropen, en dat betekent airco, airco, airco. Waar haal je de stroom vandaan voor al die industriële en civiele energieslurpers? Volgens de US Energy Information website komt 95% van de benodigde elektriciteit uit fossiele bronnen, met name aardgas. De Singaporezen hebben het verdrag van Parijs ondertekend en zijn naarstig bezig duurzame energiebronnen aan te boren. Een uitdaging, want hydro-elektriciteit is er niet, en het waait niet echt hard aan de evenaar. Zo dom als Hollanders die houtsnippers invoeren uit ontbossingsgebieden in de Verenigde Staten zijn Singaporezen niet. Er is wel zon, veel zon, zeg maar heel veel zon die rond het middaguur recht boven de stadstaat schijnt. Elke vierkante meter Singapore ontvangt per jaar 1.580 kWh zonne-energie (Nederland krijgt per vierkante meter iets van 1.000 kWh per jaar). Er is alleen weinig oppervlak beschikbaar behalve daken. Er is dus een interessant programma om gebouwen en daken te beleggen met zonnepanelen. Op dit moment is er ongeveer 350 MWp aan zonnestroom on line in Singapore. Men wil nu 60 MWp drijvende panelen toevoegen op het Tengeh reservoir. Er lag daar al een 1 MWp drijvend zonnepark bij wijze van proef. De Tengeh zonnefarm mag dan wel een druppel op de gloeiende plaat zijn, maar in het dichtbevolkte Singapore telt nu eenmaal elke druppel.

bericht op www.straitstimes.com

coronapiek = zonnestroompiek

Volgens het KNMI ontving ons land dit jaar tussen half maart en half juni 2,5% meer zoninstraling dan in dezelfde periode gemiddeld over de laatste 4 jaar. De oorzaak van die meeropbrengst zit volgens de experts in het gegeven dat er minder vliegverkeer was en er ook minder luchtverontreiniging werd geproduceerd door het verkeer en de industrie. Ofwel: schone lucht betekent dat de zonnepanelen het beter doen.

bericht op Solar Magazine: KNMI: 2.5 procent meer zoninstraling tijdens coronacrisis 

Accumuleren geblazen

Een interessant fenomeen bij goed geïsoleerde woningen is warmteaccumulatie tijdens hittegolven. Het begin van een hittegolf is peanuts: ramen dicht, zonwering naar beneden, ‘ s avonds de ramen lekker open en ventileren maar. Maar er treedt toch transmissie op van buiten naar binnen. Vergist u zich niet, mijn woning is vooroorlogse bouw en dat is energetisch gesproken buitengewoon knullige architectuur. Sinds de houten vloer is vervangen door beton met daaronder 30 cm polystyreen isolatie is het ’s winters behaaglijk warm en zeer comfortabel. Vanwege het dikke beton en het water in de lussen van de vloerverwarming bezit die vloer een enorme warmtecapaciteit. Het is een wamtemassa. Hij warmt hierdoor traag op en hij koelt ook traag af. Tijdens de eerste dagen van een hittegolf gaat het hierdoor allemaal prima. Totdat de nachten warm, vochtig en kleverig worden. Er is dan ’s nachts niet voldoende afvoer meer van warmte met als gevolg dat de vloer warmte accumuleert, dag na dag een half graadje erbij. Op het plaatje ziet u de monitoring in de ochtend van 11 augustus 2020. De vloerverwarming zelf staat uit, de pomp draait zo nu en dan op instructie van de pompschakelaar. Temperatuur in de toevoer is 26 graden, de lussen zelf (lees: de vloer) ‘doen’ 24,5 graden. In de winter is de watertemperatuur lus-in constant 23 graden. Toevoertemperatuur wordt gemeten voor de verdeler die de warmte de lussen in stuurt. Ze is vraagafhankelijk en zit in de winter tussen 20 en 50 graden. De vloer is dus op het moment warmer dan hij ooit in de winter wordt! Aangezien het in de winter een hele tijd duurt om de vloer op te warmen wordt het straks als de hittegolf afgelopen is een hele toer om al die warmte er weer uit te krijgen. De bedoeling van het isoleren van je huis is om warmte binnen te houden. nou, dat doet het ook – opgepast dus bij een hittegolf!

Op de bon! (2)

Ik lag de hele nacht over die bon van de wethouder te piekeren. Geld voor techniek is leuk, maar er is ook nog zoiets als een gedragscomponent. Wat als ik een hele lekkere dikke schapenwollen trui koop? Of dikke sokken, een gebreide muts en wollen handschoenen? Dan kan de thermostaat van de winter continu op 10 graden blijven en scheelt dat een heleboel energie. Dat zou wat wezen: op deze tropische dag een kledingwinkel binnenwandelen en vragen om de wintercollectie wollen truien !

Op de bon! (1)

Vanochtend viel hij in de bus: de langverwachte bon. Een voucher goed voor 70 euro tegemoetkoming voor Leidse woningeigenaar/bewoners in kosten van energiebesparende maatregelen. Met een sympathiek briefje erbij ondertekend door de wethouder. Wees er snel bij want op = op! Als subsidiebewuste Nederlander ga je meteen kijken wat er ’te halen valt’.

Het lijstje van maatregelen die onder de regeling vallen:

• Korting van 70 euro op écht grote maatregelen zoals muur- vloer- en dakisolatie, HR++ glas en zo (maar daar zijn ook andere regelingen voor; de ‘bon’ is met name voor kleine maatregelen.
• Korting van 70 euro bij aanschaf van energiezuinige aparaten met energielabel A+++
• ledlampen
• stand-by schakelaars
• naad- of kierdichting
• leidingisolatie
• radiatorfolie
• waterbesparende douchekop
• thermostatische radiatorkranen
• waterzijdig inregelen van de cv
• gelijktroom woningventilatiebox
• inductiekookplaat

Kortom een hele nuttige exercitie. Ikzelf heb een luxeprobleem: al die maatregelen zijn al genomen op een na: de ventilatie. In mijn vooroorlogse woning is de ventilatie passief: ramen open. Dat is met de hittegolf van het moment prima, maar in de winter gaat de boel potdicht en dat is niet echt gezond voor het binnenklimaat. Een mechanische ventilatie aanbrengen in een vooroorlogse woning is een uitdaging die alleen diehards aangaan, of de woning moet helemaal leeg zijn.

Ik zit dus met een bon van de wethouder in mijn maag. Mezelf suf kopen aan luxe ledlampen? Uhhhh, nee. Ik denk eigenlijk aan een mobiel infraroodpaneel om de komende winter mee te experimenteren. Met dank aan de wethouder!

zie ook www.gagoed.nl en www.duurzaambouwloket

Wereldolievoorraaden dalen 20% ?

Gelezen op Oilprice.com: door de sterk gedaalde olieprijzen lopen ook de bewezen olievoorraden het gevaar mindere te worden. Immers, elke barrel olie die gevonden wordt, kan alleen worren toegevoegd aan de voorraad indien die barrel ook werkelijk uit de grond te halen is. Als de kosten daarvan hoger zijn dan de olieprijs is er geen gek die die ‘voorraad’-olie daadwerkelijk gaat winnen. Aldus Bloomberg dat Exxon citeert.

Nou wordt ie mooi! Automobilisten en luchtvaartmaatschappijen zijn dus altijd voor de gek gehouden met het praatje dat de wereldolievoorrader ruim genoeg zijn (en wat sommigen beweerden: onbegrensd). Dus: in de tijd van 140 dollar per barrel waren de voorraden een stuk groter dan bij de huidige olieprijs van rond 40 dollar per barrel.

Hoe het ook zij: Exxon behaalde een recordverlies in het afgelopen kwartaal, net als Shell en Chevron. Dankzij het coronavirus dat het luchtverkeer plat legde.

Wat een ellende voor de fossiele olieboeren. Ik ben blij dat de wereldvoorraad zonneschijn heel erg constant is en nog we een paar miljard jaar constant zal blijven. Geen problemen in dit opzicht.

bronnen: bloomberg News en Oilprice.com