Grote Gulzige Warmtepomp niet zo gulzig?

Een tijdje geleden, op 10 januari jl,  had ik het over mijn Grote Gulzige Warmtepomp (GGWP). Dat kwam door de cultuurschok die de sprong in mijn elektriciteitsverbruik bij mij had veroorzaakt. Consumeerde ik voor het GGWP-tijdperk een kleine 10 kWh per dag, mét de GGWP was dat soms wel 40 kWh. En dat is een schrikwekkend verschil voor iemand opgevoed in zuinigheid, vlijt en duurzaamheid. Slapeloze nachten waren het gevolg. Gelukkig kan ik weer vrijer ademhalen, want de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft op 31 januari jl. een rapport gepubliceerd over onderzoek naar het stroomverbruik van huishoudens met hybride en full-electric warmtepompen. Als ik mijn eigen situatie vergelijk met woningen die hebben deelgenomen aan dat onderzoek, dan springt mijn woning er bepaald niet naar boven uit, integendeel, we zijn weer zuinig! Hetgeen overigens onderstreept hoe belangrijk woningisolatie is, maar dit terzijde.

Aanbevolen literatuur: Rapport Netimpact woningen met een warmtepomp

Sympathiek Warmtebod

Ooit, voordat de huidige, oerfossiele regeringsclub aantrad, was er een nationale doelstelling van 600.000 nieuwe aansluitingen op warmtenetten tussen nu en 2035. Doelstellingen genoeg, maar die worden door Schoof et al. allemaal op de lange baan geschoven, dus ook die warmtenetaansluitingen. Bovendien is  het  hele veld in een patstelling terecht gekomen doordat grote uitbaters een meerderheidsbelang willen in gemeentelijke warmtenetten. Gemeenten willen dat ook, en er kan er meer één de meerderheid hebben en dus de baas zijn. En de consument laat het helemaal afweten want die hoort alleen maar gruwelverhalen over bizarre vastrechten en tarieven. Ook is men onduidelijk over wat het de consument kost om aan te sluiten (de warmtebuis komt vanaf de straat terwijl de cv ketel op zolder hangt: wie betaalt de stijgleiding ?). Zeg maar: wamtenetaanfluiting. Pat, pat, pat en dat is dat!

Om uit de impasse te komen heeft de Warmte Alliantie (club van gemeenten, marktpartijen, koepelorganisaties en warmtegemeenschappen) een Warmtebod opgesteld. Voorgesteld wordt om voor consumenten een prijsgarantie in te voeren, de aansluitkosten te verminderen, de verhouding tussen vastrecht en energiekosten te herzien en om in het algemeen de kostenopbouw van warmtenetten transparanter te maken. Mijns inziens is dit een heel sympathieke geste naar de consument. Nu nog vastleggen in wet en uitvoeren maar! 2035 ligt immers om de hoek en spoed is gewenst.

Het Warmtebod is aangeboden aan minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) die mompelde er naar te zullen kijken. Aangezien mevrouw Hermans er alleen is voor de grote marktpartijen en niet voor de eindgebruiker, vermoed ik dat ze de hele grote diepe lade van haar bureau opentrekt waarin leuke rapporten en adviezen voor altijd verdwijnen. ’s Minister’s ‘oubliette‘ zullen we maar zeggen. Maar daar hef je geen patstelling mee op. Wachten op een volgend, minder aarzelend kabinet?

Het Warmtebod is te downloaden vanaf de website klimaatplatform.nl

Dwang

Volgens  de energiewet die per 1 januari van dit jaar van kracht is geworden, moeten alle analoge elektriciteitsmeters plaats maken voor digitale meters die stroomafname en -invoeding apart meten. Netbeheerders gaan op pad om huishoudens op te sporen die nog een oude ferrarismeter hebben (zo’n zwart ding met een telwerk en een leuk daaiend schijfje). Men is verplicht om afstand te doen van zo’n meter en men krijgt er een slimme meter voor in de plaats. Daar ga je dus met je mooie zwarte ferrarismeter die zo keurig automatisch saldeert en die de energieleverancier geen kijkje achter de meter geeft.

Er zijn een heleboel valse mooie woorden gewijd aan de slimme meter die we hier niet gaan herhalen. Ik beschouw een slimme meter als een apparaat bedoeld voor winstmaximalisatie van de energieleverancier en de minister van Financiën. De klant betaalt, dat is in ieder geval duidelijk, en wel met kilowattuurtjes teruggeleverd (krijg je straks niks of een hondenfooi meer voor) en met privacygevoelige gegevens. En je moet maar afwachten aan welke derde partij de energieleverancier jouw gegevens verkoopt, ACM of geen ACM. De ‘waakhond’, doet er niet echt toe als je maar slim bent en je niet zo dom gedraagt als HEM.

Security.nl: Energiewet verplicht vervangen analoge meter door digitale of slimme meter

De wereld op z’n kop

Energiepodium publiceerde op 16 januari jl. een artikel van Sanne de Boer. “Krijgen huishoudens straks geld om géén stroomstoring te veroorzaken?“. Sanne is als analist energietransitie bij RaboResearch expert in energiezaken voor particulieren. Ik lees haar opiniestukken met plezier en aandacht.

In het stuk beschrijft Sanne de netcongestieperikelen die ons mogelijk wachten als iedereen een elektrische auto heeft, een laadpaal, thuisaccu en zonnepanelen. Als alle laadpalen tegelijk aan zouden gaan, gaat het elektriciteitsnet geheid plat, aldus de redenering. Je moet dat voorkomen, en een van de maatregelen die Sanne voorstelt is particulieren straks geld toe te schuiven als ze het net ontlasten. Het geld daarvoor moet ergens vandaan komen. De eerste kandidaat is de grote pot, d.w.z. doorberekenen aan alle aansluitingen, ook die zonder laadpaal, elektrische auto, warmtepomp of zonnepanelen. Mensen zonder al dat gerief zullen boos worden en het niet eerlijk vinden omdat zij nota bene het net heel weinig belasten.

Wat dan? Sanne sleept de volgende kandidaten voor het voetlicht: zwaardere aansluitingen meer laten betalen dan lichtere, laadpalen en thuisbatterijen zonder vergoeding verplicht op een lager pitje zetten (uit te voeren door netbeheerders). Elk van deze maatregelen heeft financiële consequenties voor huishoudens, die bovenop de extra stijgende kosten voor netverzwaring komen.

Het aardige is dat in 2002 door netbeheerders het capaciteitstarief is ingevoerd, juist om van alle gedoe en gezeur af te zijn. Alle schapen, één kam, was het idee. De primaire taank van een netbeheerder is om service te verlenen (100% betrouwbare elektriciteitsvoorziening), niet om aan inkomensegalisatie te doen. Stroom is stroom, linksom of rechtsom. Waarom zouden we krampachtig iedereen precies op (financiële, inkomenspolitieke) maat willen bedienen met de elektriciteitsvoorziening? Onmogelijk, dus gewoon niet doen.

Hier ligt dus een grote kans voor de derde partij: de energieleverancier. Dit is een commerciële partij die stroom verhandelt en derhalve is geïnteresseerd in winstmaximalisatie (ofwel: de consument een poot uitdraaien). Sanne presenteert in haar artikel ongewild een scala aan mogelijkheden voor versterking van hun verdienmodel. Ik denk zelf aan het volgende: een thuisaccu-aansluitingsheffing, een thuisaccu-gebruiksheffing, een niet-netonlastingsheffing, een invoedcongestieheffing, een netbelastingcongestieheffing, dynamische stroomprijzen, seizoensfluctuerende stroomprijzen, seizoensfluctuerende terugleververheffing, laadpaalheffing, inductiekookheffing (want: allemaal tegelijk om 18:00 uur de piepers op de plaat), een “meer dan 1 kW vermogen rond 18:00-heffing”, noem maar op. Het is straks energieleveranciersparadijs. Heffen maar! De ACM staat buitenspel want die kan het juridisch niet bijhouden.

Sanne de Boer op Energiepodium: Krijgen huishoudens straks geld om géén stroomstoring te veroorzaken?

Barre omstandigheden op komst, wat te doen?

Niet alleen in ons kikkerlandje wordt hard gewerkt om in ieder geval voor particulieren verduurzaming op z’n minst te ontmoedigen. Aan de overkant van de oceaan staan Amerikaanse huiseigenaren dik in dubio. Er treedt een nieuwe federale administration aan met een hoog patriottisch, conservatief, isolationistisch en onberekenbaar karakter. Over de nieuwe president zullen we het maar helemaal niet hebben. Men is bevreesd dat de Amerikaanse federale overheid straks alle subsidies voor particulieren gaat schrappen om ruim baan te te maken voor belastingverlagingen voor ultra-rijke lieden als Elon Musk (Musk staat zelf aan het hoofd van de task force die waanzinnige bezuinigingen moet voorstellen op s’ lands begroting). Wat doe je als Amerikaan: óf snel nieuwe zonnepanelen bestellen in de hoop nog wat subsidie mee te pakken voor het over en uit is, óf helemaal niks doen en wachten tot het beter wordt. Een situatie vergelijkbaar met die van warmtepompen in Nederland, afgelopen december.

naar aanleiding van een bericht in OPB: People are rushing to install solar panels before Trump becomes President

De lift komt weer in beweging

Er is weer significante productie van m’n zonnepanelen na de malaise van de afgelopen weken. Het heeft gevoelsmatig veel te lang geduurd na de zonnewende, om precies te zijn drie weken, maar er is weer een opgaande lijn in het aantal wattuurtjes dat per dag wordt opgewekt. In tegenstelling tot vorige jaren wordt thans elk geproduceerd zonne-wattuurtje genadeloos opgeslokt door mijn Grote Gulzige Warmtepomp (GGWP) die wel raad weet met wat voor stroom dan ook, als hij maar kan vreten. Lieve hemel, dat had ik me niet echt voorgesteld toen ik nog in dit koud jaargetijde vele kubieke meters gas per dag verstookte en zuinig was met de verlichting. Gas besparen door stroom te verbruiken is toch wel een aparte sport. Maar ik krijg van de GGWP wel verwarming en heet douchewater terug. En: geen CO₂ uitstoot.

Bijgaand een plaatje dat is nagetekend van een post van Martien Visser op X. Wat over een tijdje leuk wordt bij een opgaande productielijn van de zonnepanelen en afnemende verbruikslijn van de GGWP, is op welke datum de lijnen kruisen. Martien’s grafiekjes zijn minder optimistisch dan wat ik met mijn zonnepanelen en GGWP ervaar. Mijn zonnepanelen produceren waarschijnlijk meer dan dat de GGWP verslindt. Niet in oktober maar pas rond 21 november brak de GGWP-lijn door mijn zonnepanelen-productielijn. Rekening houdend met komende winterse omstandigheden kom ik met de natte vinger uit half februari voor mijn GGWP grafiek en niet Martien’s eind mei. Dus: al is het nog erg vroeg om te juichen, het dieptepunt is gepasseerd, that’s for sure. We verkneukelen ons. Ver voor ons wenkt lente Ik ga op zoek naar de eerste sneeuwklokjes! Leve zonnestroom!

IJsmachine

Terwijl Nederland vanochtend ontwaakte met sneeuw op de grond had mijn warmtepomp het behoorlijk voor de kiezen. Wat moet je met een warmtewisselaar op het dak onder je zonnepanelen als die bedekt  is met een laagje sneeuw? Juist: doorvriezen alsof die warmtewisselaar de vloer is van een kunstijsbaan. Hetgeen geschiedde. Terwijl de zonnepanelen bij de buren snel van hun sneeuw waren ontdaan bleven die van mij spierwit van bevroren sneeuw en ijs. Een grappig gezicht, zo’n kunstijsbaan op je dak. De warmtepomp moest heel hard werken, dus het benodigde vermogen was hoog (1.400W) en de COP laag (ca 3.0). Later op de dag werd de buitentemperatuur ineens 10 graden en zag ik de COP van de warmtepomp omhoog schieten (ca 4.0) en het benodigde vermogen omlaag (750W). Een gedenkwaardige 5e januari !

Geen Russisch gas meer via Oekraïne

Doorvoer van Russisch gas via pijpleidingen in Oekraïne is vanochtend gestopt, heeft Gazprom bekendgemaakt. Na de invasie van Russische troepen in Oekraïne in 2022 stroomde er altijd nog gas uit Siberiē naar Europese bestemmingen (o.a. Hongarije, Slowakije, Moldaviē goed voor 5% van de verbruik in de EU. Die 5% moet nu op een andere manier worden aangevuld, bijvoorbeeld met LNG of va alternatieve pijpleidingen en landen.

Dat een en ander effecten zal hebben op de gasprijs, ook voor Nederlandse afnemers, lijkt mij evident. Gisteren waren de termijnprijzen voor gas levering januari 2025 al opgelopen tot 49 euro per megawatt. Dat belooft wat voor consumentenprijzen in het komend jaar, want zoals gebruikelijk is het slechts eenmaal raden wie dat allemaal gaat betalen.

NOS: Contract gestopt, levering Russisch gas via Oekraïne tot stilstand

productie-verbruiksplaatje herfst 2024

Als jouw verwarming op een warmtepomp draait terwijl er op het dak zonnepanelen liggen is het heel interessant om te weten wanneer het verbruik van de warmtepomp de productie van de zonnepanelen gaat overtreffen. Het plaatje geeft de resultaten van mijn metingen weer. De blauwe curve is het geaccumuleerde stroomverbruik van mijn warmtepomp. De groene curve is de geaccumuleerde productie van mijn zonnepanelen. Verbruik en productie zijn voor het gemak op nul gesteld op 1 oktober, het begin van mijn verwarmingsseizoen.

De blauwe en de groene curve kruisen elkaar op de 51e meetdag, dat wil zeggen op 19 november. Dat is dus de dag dat de warmtepomp in principe netto stroom van de energieleverancier gaat betrekken (de werkelijkheid is gecompliceerder omdat de zonnepanelen rond het middaguur meer produceren dan de warmtepomp verbruikt – terugleveren, en dus vanaf 2027 ‘verloren’ productie).

Teruggerekend vanaf de winter-zonnewende op 21 december is er dus ongeveer een maand voor en een maand na de zonnewende dat de balans tussen zonnepaneelproductie en warmtepompconsumptie negatief is. In het verwarmingsseizoen heb ik dus twee maanden waarin ik stroom moet bijleggen om de warmtepomp comfortabel te laten draaien. Niet gek!

2024: fiks aantal ‘nuldagen’

Het contrast kan haast niet schriller: afgelopen november-december telde ik tot nog toe liefst 13 ‘nuldagen’, dwz dagen met nul, komma nul productie van mijn zonnepanelen-referentiesetje. Vorig jaar dezelfde periode zegge en schrijve geen enkele ‘nuldag’. Afgelopen november en december waren buitengewoon sombere rotmaanden!

Gemiddeld treden ‘nuldagen’ zo’n tien keer per winterseizoen voor, meestal in de periode rondom de kerst. Niet dat nuldagen grote impact hebben op de jaarproductie. Dat komt omdat verreweg de meeste zonnestroom wordt opgewekt in de periode 1 maart – 1 oktober. De decemberproductie is sowieso peanuts.

Maar toch, gevoelsmatig werken ‘nuldagen’ behoorlijk door.