Warmtepomp bij stevige vorst

Frisjes vanochtend: -4 en een stevige oostenwind. Perfecte omstandigheden om te zien hoe de warmtepomp presteert. Er moet duidelijk hard gewerkt worden, want de temperatuur in de woonkamer is 17,5 graden terwijl we 20 in de programmatuur hebben. Tekort dus. De pomp zelf staat keurig te snorren, dat is geen probleem. Wat wel een probleem is, is dat het afgiftesysteem kennelijk het warmteverlies niet kan bijhouden. Dat heb je in vooroorlogse woningen, die zijn nooit gebouwd op warmtepompen. Eigenlijk moet je zo’n woning totaal strippen en dan top-isoleren om hem perfect te krijgen. Deze eigenaar heeft in de loop van de jaren behoorlijk aandacht besteed aan schilisolatie. Er is vloerverwarming aangebracht en er zijn provisorische radiatorventilators gemonteerd. maar totaal strippen en dan bouwen, dat gaat nogal ver.

Ik constateer wat de installateur al vreesde: een te beperkt afgiftesysteem. We hadden uit kostenoverweging een elektrische booster in de warmtepomp weggelaten. Het ding was al duur genoeg!  Eventuele tekorten zouden we opvangen met een elektrisch kacheltje, COP=1!

De zon scheen opperbest op deze decemberdag. Ondanks het verbruik van de warmtepomp en de wekelijkse Legionellarun werd er teruggeleverd!

Goed, op de vliering lag al jaren een ventilatorkacheltje te verstoffen. Die kwam handig van pas. Opengemaakt, 40 jaar stof en troep eruit gepeuterd, de stofzuiger erop en weer gemonteerd. Draaien maar!

Na een uurtje was de temperatuur weer als gepland. 1 kilowattuur verbruikt met een COP van 1.

ACM staat aan de kant en kijkt toe

Op 17 december bracht de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een rapport uit, ‘Terugleverkosten onder de loep’ waarin men een analyse maakt van kosten gemaakt door energieleveranciers veroorzaakt door terugleverende klanten (Zaaknr. ACM/24/192637 / Documentnr. ACM/UIT/656339). Zestien pagina’s leesvoer die je aandachtig moet lezen voor je begrijpt wat de ACM precies voelt en bedoelt. Lees het zelf en je merkt hoezeer de ACM probeert een neutrale, markt-gefocusseerde autoriteit te zijn. Men analyseert kosten en risico-opslagen gemaakt door energieleveranciers doordat die in de zomer overbodige, dus waardeloze zonnestroom van consumenten moeten innemen. Daarvoor mogen energieleveranciers terugleverkosten rekenen, want ze moeten toch ergens van bestaan. Conclusie: Jammer voor de consument met zonnepanelen, de markt moet zijn werk doen, energieleveranciers gaan hun boekje niet te buiten, in sommige gevallen kan de consument dan maar zijn omvormer uit zetten, of anders een dynamisch contract nemen, met alle risico’s van dien. Jammer voor de energietransitie als consumenten geen zonnepanelen meer kopen omdat ze denken dat dat toch geen zin heeft (lees: geen voordeel).

De politiek is aan zet want anders gaat het helemaal fout met de energietransitie. De ACM staat aan de kant en kijkt toe.

Autoriteit Consument & Markt (ACM): ‘Terugleverkosten onder de loep‘

Elf boven vier

In de afgelopen decemberdagen heeft mijn PVT-warmtepomop op dagbasis 11 dagen mijn woning verwarmd met een dag-COP boven  4,0. Vandaag kende een record namelijk COP = 4,455. Van de niet-4,0 dagen waren drie donderdagen, en dat zijn dagen waarop de Legionella-run draait. Het warme tapwater wordt dan tot 60 graden verwarmd, en dat gaat ten koste van de COP. Precies zoals dat door de installateur was voorspeld. De hele operatie: huis verwarmen plus heet water genereren, consumeerde 272 kWh. Daar tegenover stond weer ca. 40 kWh opgewekt door de zonnepanelen die zonder meer in de slokop van de warmtepomp werden gestort. Er werd zelfs een luttel aantal kWh’s teruggeleverd. Netto, zeg, 230 kWh over een periode van 19 dagen. Nu was de eerste helft van december bovenmodaal warm (een hittegolfje!), dus het is maar afwachten wat de winter verderop voor ons in petto heeft. In ieder geval is de herfst comfortabel gepasseerd.

Slechts driekwart opgesoupeerd

Op de zondag houd ik “de getalletjes” bij, dwz. ik kijk op diverse metertjes, logs en interfaces en bereken in mijn spreadsheet software wat mijn dierbare zonnepaneeltje hebben opgebracht, hoeveel er is teruggeleverd en hoeveel de warmtepomp heeft opgeslokt.

Op het plaatje wordt gesuggereerd dat alle van de zonnepanelen afkomstige stroom regelrecht het keelgat in gaat van het warmtepompmonster, maar in werkelijkheid is afgelopen week nog altijd een kwart van de zonnestroom teruggeleverd aan het net. Gisteren bijvoorbeeld was een prachtige zonnige dag. Het zonnetje schijnt op zo’n dag recht op de gevel, de warmtepomp gaat in standby terwijl de kilowattuurtjes zonnestroom blijven maar komen – die gaan prettig terug het net in.

Dat terugleveren is aardig want het geeft een idee hoe verschrikkelijk efficiēnt de warmtepomp is, maar anderzijds is dat kwalijk in 2027 als salderen niet meer de regel is. Elk zuurverdiende kilowattuurtje van de zonnepanelen moet dan de warmtepomp in. Onverbiddellijk. Een thuisbatterij is hierom komend jaar te overwegen.

Warmtewet

De Wet Collectieve warmte, in het kort de Warmtewet, is door de Eerste Kamer aangenomen. Dat is mooi want dat geeft zekerheid, Alhoewel? In ieder geval worden de variabele kosten, d.w.z. de prijs van geleverde warmte, ontkoppeld van de consumentenprijs van aardgas, de zogenaamde “niet meer dan” rekenformule. Hierdoor werden in het verleden consumenten ingeklemd in warmtenetten met gruwelijke tariefsverhogingen geconfronteerd , ook al was hun warmtenet zo groen en gasloos als het maar zijn kon. Dankzij deze rekenformule groeide en groeide bij grote bevolkingsgroepen de afkeer van collectieve warmtenetten.

Moeten we blij zijn met de nieuwe warmtewet? In collectieve warmtenetten zitten vaste en variabele kosten. Over de variabele kosten hebben we het al even gehad. Vaste kosten zijn die van de hardware: buizen, afsluiters, pompstations, bewaking & beveiliging, monitoring, software, naverwarmers, managers, controlerende overheden, bestuurders. De collectieve warmtenetten worden een soort waterschappen. Dit soort gremia is bekend vanwege constante, forse jaarlijkse prijsverhogingen. Geen best vooruitzicht dus. En dan de prijs van warmte zelf: wie bepaalt die en waar wordt die prijs tegen afgezet? Het zou best kunnen zijn dat straks de vaste kosten ver boven de variabele kosten gaan uitstijgen. Die bestuurders willen ook wel eens een bonus!

Vereniging Eigen Huis : Prijs warmte wordt definitief losgekoppeld van gas

Broekriem

Week nummer 49 is achter de rug en er zijn nog twee weken te gaan in het ‘afdalende’ seizoen van de zonnestroomproductie. De afgelopen week produceerde mijn referentiesetje een magere 1,3 kWh en dat is net genoeg om mijn hongerige warmtepomp een uurtje te voeden. Niet veel dus. Elk jaar, en dat dus al een kwart eeuw lang, verbaas ik me erover dat de verschillen tussen zomer en winter zo enorm zijn. Zonnepanelen en hun opbrengst fungeren in dit opzicht als versterker van het gevoel. Nog twee weekjes naar het winterpunt van de baan van de aarde om de zon en daarna gaat het weer bergopwaarts. Vrienden, nog even de tanden op elkaar en de broekriem strak. Het  gaat beter worden, succes verzekerd (zoals elk jaar weer)!

Beteuterd volk

Het was weer lekker raak bij Radar van de AVROTROS, gisterenavond. Zonnepaneelbezitters die beteuterd naar hun spreadsheetje kijken, een boze man die een huis heeft gekocht waarop &^%%$@* zonnepanelen liggen, Henk en Ingrid Modaal die een paar paneeltjes hebben liggen. Allemaal gaan ze een smak meer betalen voor hun energie, omdat ze vanaf 2027 per saldo niks of minder dan niks vergoed krijgen voor aan het net teruggeleverde stroom. Je kan hjet ook anders stellen: ze krijgen minder terug dan nu. Wie in hun vuistje proesten van het lachen zijn de minister van Financiën, die honderden miljoenen energiebelasting meer incasseert, en energieleveranciers die door slimme terugleverboete-trucs hun marge lekker zien stijgen. Allemaal heel transparant uiteraard. De praktijk is anders. Niemand begrijpt zijn energierekening nog. Ook ik niet.

Wij hebben in de Zonnestroom Producenten Vereniging (ZPV) dit al jaren zien aankomen en luidkeels geprotesteerd tegen het zomaar voor de bus gooien van de salderingsregeling. En onze zwartste scenario’s zijn nog erger geworden door de terugleverboetes die energieleveranciers bedenken, zogenaamd omdat netbeheerders met congestie zitten. En die netcongestie is voornamelijk afnamecongestie: bedrijven en woonwijken die niet kunnen worden aangesloten omdat er geen capaciteit meer is om al die klanten te voorzien van stroom. De energieleveranciers hebben heel slim de spin bedacht dat particulieren met zonnepanelen DUS verantwoordelijk zijn voor alle afname-ellende. Chapeau! Zo kan ik het ook framen. En dan dat gejank dat mensen die geen zonnepanelen hebben de mensen die wèl zonnepanelen hebben, zouden subsidiëren. Ook zo’n versimpeling. Haha, een omgekeerde Robin Hood-situatie. Daar is heel veel aan te doen, namelijk mensen zonder zonnepanelen aan zonnepanelen te helpen. Dat creëert een beter level playing field dan het huidige gehobbel.

avrotros: gaan zonnepanelen vanaf 2027 geld kosten in plaats van opleveren

Monster eet twee dagen gratis

Wie zou dat niet willen? Een telefoontje van je energieleverancier dat je de cv twee dagen gratis kan laten branden? Helaas, energieleveranciers zijn geen liefdadige instellingen, integendeel. Maar mijn zonnepanelen zijn wél aardig voor mij. Afgelopen week leverden ze  zonnestroom genoeg voor twee dagen eetlust van mijn vraatzuchtige warmtepomp. Die zonneschijn ging dus bij wijze van spreken, hup, de keel in van het beestje. En maar peuzelen!

Met andere woorden: de combinatie (veel) zonnepanelen en warmtepomp, dat is goede maatjes. Dat er desondanks afgelopen week nog altijd 8 kWh is teruggeleverd (een halve dag voer voor mijn troetelmonster), zet mij aan het denken. Daar is een thuisbatterij straks goed voor, wat?

Een verplicht nummer?

Na registratie kreeg ik in handen het rapport voor de gebouwde omgeving “Op weg naar CO₂ neutraal”, waarvan Diederik Samsom (voorzitter Klimaattop Gebouwde Omgeving 2025) beweert “Een verplicht nummer!”. Nou, dat laatste zal wel. De grafisch opmaker had zich creatief buitengewoon ingespannen, want ik duizelde van de kakafonisch juichende startpagina’s die allerlei getallen lukraak op je loslaten. Mens, wat een ambities, doelstellingen en meer poeha. Het zal wel. Het optimisme spuit eraf. Typisch des Samsoms!

Maar wat mij aan dit feest van het CO₂ neutraal worden treft is het volgende: in 2025 zijn 1,49 miljoen woningen gasvrij, ofwel 18% van alle woningen. In 2023 waren dat nog 821.000 (10,1%). Hoe gemasseerd deze aantallen zijn (bijvoorbeeld eind 2023 tegen begin 2025, of begin 2023 tegen eind 2025?). Als we nieuwbouw eens van deze getallen aftrekken (per definitie gasloos) zodat we werkelijk woningen zien die zijn overgegaan van gas naar gasloos, dan zou het interessanter zijn.

Helaas zie ik tussen de meetinstrumenten en werklandschappen geen harde getallen over woningen in de bestaande woningvoorraad die het gas de deur uit hebben gezet en zijn overgegaan op elektriciteit voor verwarmingsdoeleinden (warmtepompen e.d.). Jammer. Aan het eind van 80 bladzijden ronkende ambities en getallenprojecties staat bescheiden de sobere uitspraak van Wester Regelink: “Als we er niet in slagen om de totale CO₂ uitstoot sterk te reduceren is ook het budget om binnen de 1,7 graden Celsius binnen een aantal jaren verbruikt.”. In de haast is hier het werkwoord “te blijven” vergeten.

rapport voor de gebouwde omgeving “Op weg naar CO₂ neutraal“

Van najaars-COP naar winter-COP

Na een najaar met zeer goede prestaties van de PVT-warmtepomp zijn we nu aangekomen in een jaargetijde dat meer uitdaging biedt aan installaties die warmte uit de buitenlucht halen. Dat is goed af te lezen aan de week-COP van mijn Qube. Dat getal komt tot stand door de warmteproductie over de week te delen door het stroomverbruik van de warmtepomp (bij mijn systeem wordt overigens ook warm bad- en douchewater geleverd door de warmtepomp, en dat drukt de COP). In het plaatje staat de week-COP van de afgelopen 10 weken. Tussen weken 39 (week eindigend op 27 september) en 46 (week eindigend op 15 november) lag de week-COP hoger dan 4,0. Pas afgelopen week is de week-COP gedaald naar 3.55.

In de afgelopen 10 weken heeft de warmtepomp in totaal 2.250.8 kWh warmte geleverd tegenover een consumptie van 568,2 kWh. Dat levert een COP over deze periode op van 3,96. Niet slecht! De zonnepanelen produceerden in dezelfde periode 721 kWh, dus dat streept lekker weg tegen het verbruik!